Oruçta mezhep taklidi Yapılırmı
Soru: 1- Hanefı’yim, abdest alırken dikkat etmeme rağmen boğazıma su kaçabiliyor. Orucum bozuluyor. Şafiı’de bozulmuyormuş. Su kaçınca, Şafiı’yi taklit etsem orucum bozulmuş olmaz mı?
2- Şafiı olan abim, idrar yoluna pamuk konunca orucun bozulduğunu bilmiyormuş. 16 gün pamuk koymuş. Acaba Hanefı mezhebini taklit ederek oruçlarını kurtaramaz mı?
3- Annemin dişi hep kanıyor, uyurken de ağzına kan gitmiş olabilir. Sabah imsak vaktinden sonra da uyuyor. Kan yutmak orucu bozduğuna göre, annem oruç tutmayacak mı?
Yanıt: Dinimizde dört hak mezhep vardır. Bunlar haşa sözde değil, fiiliyatta da haktır. Bir mezhepte yapılması zor olan bir şeyi, diğer mezheplerden birini taklit ederek yapmak, bütün İslam alimlerine göre caiz, hatta bazen lazım olur. Maalesef piyasada üç grup insan var.
Birincisi: Hem mezhepleri kabul etmezler, hem de hangi mezhebin hükmü kolay ise ona göre hareket ederler. Mesela derisinden kan çıkınca Şafii’de bozmaz diyerek o hükümle amel eder, kadına dokununca Şafii’de bozsa da Hanefi’de bozmaz diyerek bir mezhebe göre hareket etmez. Buna telfık denir, caiz değildir, haramdır. Bu yol ifrattır.
İkincisi: Din cahili kimselerdir, üstelik dindar görünürler. İslam alimlerinin aksine, hak mezheplerin fiiliyatta hak olduklarını ve ihtiyaç veya zaruret olunca başka bir hak mezhebi taklit etmenin dinde bir rahmet olduğunu kabul edemezler. Bu yol tefrittir.
Üçüncüsü: İfrat ve tefritten uzak, orta yolu tutan kimseler, ihtiyaç halinde, İslam alimlerinin bildirdiği şekilde, kendi mezhebinde yapması zor olan işlerde hak olan diğer mezhepten birini taklit ederler. Doğru yolda olanlar bunlardır.
Şimdi suallere kısaca Yanıt: verelim:
1- Bir mezhep ihtiyaç halinde taklit edilince, kendi mezhebine ilave olarak, o mezhebin o husustaki mümkün olan bütün şartlarına uymak gerekir. Şafiı mezhebini oruçta taklit eden, bu mezhebin oruçtaki farzlarına ve orucu bozan hususlara da, dikkat etmesi gerekir. Bu takdirde taklidi sahih olur. Şafiı taklit edilirse, sünnete uygun abdest alırken dikkat etmesine rağmen elde olmadan boğaza su kaçarsa, orucu bozulmuş olmaz.
2- Şafiı’de, idrar yoluna pamuk koymanın orucunu bozduğunu bilmeyen bir Şafiı, o halde oruçlarını tutsa, sonradan orucu bozduğunu öğrense, (Bu oruçlarımı Hanefi mezhebine uygun olarak tuttum) diye niyet ederse, oruçları sahih olur. Oruçları Hanefi mezhebinin bütün şartlarına uygun olmasa bile, başka çare olmadığı için, yani zaruret olduğu için, Hanefi mezhebine uygun tutmuş sayılır. Bunun gibi, diş dolgusunun Hanefi mezhebinde gusle mani olduğunu bilmeden yıllarca namaz kılsa, sonra durumu öğrense, (Bu namazlarımı Maliki mezhebine göre kıldım) dese, namazları sahih olur. Kıldığı namazlar Maliki mezhebinin bütün şartlarına uygun olmasa bile, başka çare olmadığı için, yani zaruret olduğu için, namazlarını Maliki mezhebine uygun kılmış sayılır.
3- Her mezhepte elde olmadan yapılan şeylerin orucu bozması farklıdır. Mesela Şafiı’de, mübalağa etmeden, normal abdest alırken boğaza su kaçması orucu bozmaz. Hanefı’de ağzından veya burnundan boğazına toz, duman, sinek kaçsa, başkalarının içtiği sigaranın dumanı gelerek, ağzına, burnuna girmesinden sakınmak mümkün olmasa orucu bozmaz. Hanbelı’de, istemeden kan yutmak gibi elde olmayan hususlar orucu bozmaz. Bu durumda olan kimse, Hanbelı’yi taklit ederse oruçları sahih olur.
Soru: 1- Hanefı’yim, abdest alırken dikkat etmeme rağmen boğazıma su kaçabiliyor. Orucum bozuluyor. Şafiı’de bozulmuyormuş. Su kaçınca, Şafiı’yi taklit etsem orucum bozulmuş olmaz mı?
2- Şafiı olan abim, idrar yoluna pamuk konunca orucun bozulduğunu bilmiyormuş. 16 gün pamuk koymuş. Acaba Hanefı mezhebini taklit ederek oruçlarını kurtaramaz mı?
3- Annemin dişi hep kanıyor, uyurken de ağzına kan gitmiş olabilir. Sabah imsak vaktinden sonra da uyuyor. Kan yutmak orucu bozduğuna göre, annem oruç tutmayacak mı?
Yanıt: Dinimizde dört hak mezhep vardır. Bunlar haşa sözde değil, fiiliyatta da haktır. Bir mezhepte yapılması zor olan bir şeyi, diğer mezheplerden birini taklit ederek yapmak, bütün İslam alimlerine göre caiz, hatta bazen lazım olur. Maalesef piyasada üç grup insan var.
Birincisi: Hem mezhepleri kabul etmezler, hem de hangi mezhebin hükmü kolay ise ona göre hareket ederler. Mesela derisinden kan çıkınca Şafii’de bozmaz diyerek o hükümle amel eder, kadına dokununca Şafii’de bozsa da Hanefi’de bozmaz diyerek bir mezhebe göre hareket etmez. Buna telfık denir, caiz değildir, haramdır. Bu yol ifrattır.
İkincisi: Din cahili kimselerdir, üstelik dindar görünürler. İslam alimlerinin aksine, hak mezheplerin fiiliyatta hak olduklarını ve ihtiyaç veya zaruret olunca başka bir hak mezhebi taklit etmenin dinde bir rahmet olduğunu kabul edemezler. Bu yol tefrittir.
Üçüncüsü: İfrat ve tefritten uzak, orta yolu tutan kimseler, ihtiyaç halinde, İslam alimlerinin bildirdiği şekilde, kendi mezhebinde yapması zor olan işlerde hak olan diğer mezhepten birini taklit ederler. Doğru yolda olanlar bunlardır.
Şimdi suallere kısaca Yanıt: verelim:
1- Bir mezhep ihtiyaç halinde taklit edilince, kendi mezhebine ilave olarak, o mezhebin o husustaki mümkün olan bütün şartlarına uymak gerekir. Şafiı mezhebini oruçta taklit eden, bu mezhebin oruçtaki farzlarına ve orucu bozan hususlara da, dikkat etmesi gerekir. Bu takdirde taklidi sahih olur. Şafiı taklit edilirse, sünnete uygun abdest alırken dikkat etmesine rağmen elde olmadan boğaza su kaçarsa, orucu bozulmuş olmaz.
2- Şafiı’de, idrar yoluna pamuk koymanın orucunu bozduğunu bilmeyen bir Şafiı, o halde oruçlarını tutsa, sonradan orucu bozduğunu öğrense, (Bu oruçlarımı Hanefi mezhebine uygun olarak tuttum) diye niyet ederse, oruçları sahih olur. Oruçları Hanefi mezhebinin bütün şartlarına uygun olmasa bile, başka çare olmadığı için, yani zaruret olduğu için, Hanefi mezhebine uygun tutmuş sayılır. Bunun gibi, diş dolgusunun Hanefi mezhebinde gusle mani olduğunu bilmeden yıllarca namaz kılsa, sonra durumu öğrense, (Bu namazlarımı Maliki mezhebine göre kıldım) dese, namazları sahih olur. Kıldığı namazlar Maliki mezhebinin bütün şartlarına uygun olmasa bile, başka çare olmadığı için, yani zaruret olduğu için, namazlarını Maliki mezhebine uygun kılmış sayılır.
3- Her mezhepte elde olmadan yapılan şeylerin orucu bozması farklıdır. Mesela Şafiı’de, mübalağa etmeden, normal abdest alırken boğaza su kaçması orucu bozmaz. Hanefı’de ağzından veya burnundan boğazına toz, duman, sinek kaçsa, başkalarının içtiği sigaranın dumanı gelerek, ağzına, burnuna girmesinden sakınmak mümkün olmasa orucu bozmaz. Hanbelı’de, istemeden kan yutmak gibi elde olmayan hususlar orucu bozmaz. Bu durumda olan kimse, Hanbelı’yi taklit ederse oruçları sahih olur.