Zekatın Verileceği Sekiz Sınıf
Kur’an’a göre zekat kimlere verilir? Zekatın verileceği yerler nerelerdir? Zekatın verileceği sekiz sınıf.
Kur’an-ı Kerîm’de zekatın kimlere verileceği şöyle sıralanmıştır:
“Sadakalar (zekatlar) Allah’tan bir farz olarak fakirlere, miskinlere, zekat işinde çalışanlara, kalpleri İslam’a ısındırılmak istenenlere, kölelere, borçlulara, Allah yolunda olanlara ve yolda kalmışlara aittir. Allah bilendir, tam hüküm ve hikmet sahibidir.”
Abdullah b. Abbas (r. anhüma)’dan rivayet edildiğine göre, Hz. Peygamber, Muaz b. Cebel’i Yemen’e gönderirken ona şu emri vermiştir: “... Eğer onlar zekatın farz olduğunu kabul ederek sana itaat ederlerse, Allah’ın kendilerine zekatı farz kıldığını ve zenginlerden alınıp fakirlerine verileceğini onlara bildir.” Bu hadis zekatın devlet tarafından Müslümanların zenginlerinden alınıp fakirlerine harcanacağına delil sayılmıştır.
ZEKATIN VERİLECEĞİ YERLER
Zekatın verileceği sekiz sınıf şunlardır:
1, 2) Yoksullar ve düşkünler. Nisap miktarı mala sühip olmayan ve geçim darlığı çekenler ilk sırada zekat alacak olanlardır. Miskin denen düşkünler ise hiçbir şeyi olmayan yoksullardır. Hz. Ömer gayrimüslim yoksulların da bu kapsama girdiği görüşündedir.
3) Zekat işlerinde çalışanlar. Ayette geçen “amil” terim olarak zekat gelirlerini toplamak ve hak sahiplerine dağıtmak için görevlendirilen kişiyi ifade eder.
4) Müellefe-i kulûb. Bu sınıf, kalpleri İslam’a ısındırılmak istenen kimseleri kapsar. Hz. Peygamber, Mekke’nin fethinde yeni İslam’a girmiş bazı kimselere zekattan pay vermiştir. Bunların içinde henüz İslam’a girmeyenler de vardı.
5) Köleleri özgürlüğe kavuşturmak. Kölelikten kurtulmak, hürriyetini para ile satın almak isteyen kimselere de zekat verilmiştir.
6) Borçlular. Borcu düşüldükten sonra, nisap miktarı malı kalmayan kimseler bu sınıfa girer.
7) Allah yolunda olanlar. Vatan, millet ve din için bilfiil savaşta bulunanlar bu gruba girer. Hatta İmam Şafiî ve Malik’e göre, savaşa katılanlar arasında zengin-yoksul ayırımı da yapılmaz. Çünkü savaşçılar kendi beldelerinde zengin de olsalar, savaş bölgesinde kendi mallarından ayrı yerdedirler. Fî sebîlillah’ın ikinci anlamı ise; Allah rızasına uygun ve O’na yaklaşmak için yapılan her türlü hayırlı iştir. Buna göre, İslam’ın yayılması için çalışan ve hayır işlerine koşturan kimseler desteklenmiş olur. İlim öğrenmekte olan kimse de bu sınıfa girer.
8) Yolda kalmış kimse: Yolculuğa çıkan, iyilik ve yararlı bir iş için yolculuk yapan ve gittiği yere yardımsız olarak ulaşamayan kimse bu sınıfa girer.
Zekat vekil aracılığı ile de ehil olan kimselere verilebilir. Vakıf ve dernek yönetimleri zekat kabul ettikleri takdirde, bunu ayrı bir zekat hesabında toplayıp, zekatın sarf edileceği yerlere dikkatlice harcamalıdır. Bina yapımı, tamiri ve demirbaşlarına harcamak yerine doğrudan zekat alabilecek yoksul, öğrenci vb. ihtiyaç sahiplerine harcamaları gerekir.
Dipnotlar:
[1] Tevbe, 9/60. [2] Buharî, Zekat, 1; Müslim, Îman, 29; Ebû Davûd, Zekat, 5. [3] Kasanî, age, II, 45.
Kaynak: Prof. Dr. Hamdi Döndüren, Delilleriyle Aile İlmihali, Erkam Yayınları
Kur’an’a göre zekat kimlere verilir? Zekatın verileceği yerler nerelerdir? Zekatın verileceği sekiz sınıf.
Kur’an-ı Kerîm’de zekatın kimlere verileceği şöyle sıralanmıştır:
“Sadakalar (zekatlar) Allah’tan bir farz olarak fakirlere, miskinlere, zekat işinde çalışanlara, kalpleri İslam’a ısındırılmak istenenlere, kölelere, borçlulara, Allah yolunda olanlara ve yolda kalmışlara aittir. Allah bilendir, tam hüküm ve hikmet sahibidir.”
Abdullah b. Abbas (r. anhüma)’dan rivayet edildiğine göre, Hz. Peygamber, Muaz b. Cebel’i Yemen’e gönderirken ona şu emri vermiştir: “... Eğer onlar zekatın farz olduğunu kabul ederek sana itaat ederlerse, Allah’ın kendilerine zekatı farz kıldığını ve zenginlerden alınıp fakirlerine verileceğini onlara bildir.” Bu hadis zekatın devlet tarafından Müslümanların zenginlerinden alınıp fakirlerine harcanacağına delil sayılmıştır.
ZEKATIN VERİLECEĞİ YERLER
Zekatın verileceği sekiz sınıf şunlardır:
1, 2) Yoksullar ve düşkünler. Nisap miktarı mala sühip olmayan ve geçim darlığı çekenler ilk sırada zekat alacak olanlardır. Miskin denen düşkünler ise hiçbir şeyi olmayan yoksullardır. Hz. Ömer gayrimüslim yoksulların da bu kapsama girdiği görüşündedir.
3) Zekat işlerinde çalışanlar. Ayette geçen “amil” terim olarak zekat gelirlerini toplamak ve hak sahiplerine dağıtmak için görevlendirilen kişiyi ifade eder.
4) Müellefe-i kulûb. Bu sınıf, kalpleri İslam’a ısındırılmak istenen kimseleri kapsar. Hz. Peygamber, Mekke’nin fethinde yeni İslam’a girmiş bazı kimselere zekattan pay vermiştir. Bunların içinde henüz İslam’a girmeyenler de vardı.
5) Köleleri özgürlüğe kavuşturmak. Kölelikten kurtulmak, hürriyetini para ile satın almak isteyen kimselere de zekat verilmiştir.
6) Borçlular. Borcu düşüldükten sonra, nisap miktarı malı kalmayan kimseler bu sınıfa girer.
7) Allah yolunda olanlar. Vatan, millet ve din için bilfiil savaşta bulunanlar bu gruba girer. Hatta İmam Şafiî ve Malik’e göre, savaşa katılanlar arasında zengin-yoksul ayırımı da yapılmaz. Çünkü savaşçılar kendi beldelerinde zengin de olsalar, savaş bölgesinde kendi mallarından ayrı yerdedirler. Fî sebîlillah’ın ikinci anlamı ise; Allah rızasına uygun ve O’na yaklaşmak için yapılan her türlü hayırlı iştir. Buna göre, İslam’ın yayılması için çalışan ve hayır işlerine koşturan kimseler desteklenmiş olur. İlim öğrenmekte olan kimse de bu sınıfa girer.
8) Yolda kalmış kimse: Yolculuğa çıkan, iyilik ve yararlı bir iş için yolculuk yapan ve gittiği yere yardımsız olarak ulaşamayan kimse bu sınıfa girer.
Zekat vekil aracılığı ile de ehil olan kimselere verilebilir. Vakıf ve dernek yönetimleri zekat kabul ettikleri takdirde, bunu ayrı bir zekat hesabında toplayıp, zekatın sarf edileceği yerlere dikkatlice harcamalıdır. Bina yapımı, tamiri ve demirbaşlarına harcamak yerine doğrudan zekat alabilecek yoksul, öğrenci vb. ihtiyaç sahiplerine harcamaları gerekir.
Dipnotlar:
[1] Tevbe, 9/60. [2] Buharî, Zekat, 1; Müslim, Îman, 29; Ebû Davûd, Zekat, 5. [3] Kasanî, age, II, 45.
Kaynak: Prof. Dr. Hamdi Döndüren, Delilleriyle Aile İlmihali, Erkam Yayınları