Peygamber Efendimiz Kurbanı Nasıl Keserdi?

Kurban Bayramı, Müslümanlar tarafından Hicri takvime göre Zilhicce ayının 10. gününden itibaren dört gün boyunca kutlanan bir dini bayramdır. Bayram boyunca kurban kesme ibadeti de gerçekleştirilir. Peki İslam’a göre kurban nasıl kesilir? Peygamber Efendimiz kurbanı nasıl keserdi, kurban keserken nelere dikkat ederdi? İşte Hz. Muhammed’in (s.a.v.) hadisleriyle sünnete uygun, en güzel kurban kesme şekli...
Kurban keserken çok hassas davranılmalı, hayvanın gözü iyice bağlanmalı ve bir çukura iki kurban kesilmemelidir. Yine bir hayvanı, diğerinin gözü önünde kurban etmemeye îtinâ gösterilmelidir. Hayvanı kesileceği yere itip kakarak sürüklemek, uygun bir davranış değildir. Şayet küçükbaş bir hayvan ise, onu kucağa alıp rıfk ve mülâyemetle götürmek en güzelidir. Büyükbaş hayvanı da yine güzel bir şekilde kesim mahalline götürmelidir. Kurbanın yönü kıbleye döndürülmeli, kesecek olan kişi besmele çekip tekbir getirmeli ve mümkünse bizzat kendi eliyle kesmelidir.[1] Bu mümkün değilse vekâlet vermeli, ancak kesilirken, kurbanın yanında bulunmaya gayret etmelidir.

BIÇAKLAR BİLENECEK VE HAYVANDAN GİZLENECEK
Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: “Ey Fatıma! Kalk kurbanının yanında bulun, şunu iyi bil ki onun kanından yere düşen ilk damla ile, işlemiş olduğun (küçük) günahlar affedilir.” (Hakim, IV, 247/7524; Heysemî, IV, 17; Beyhakî, Şuab, V, 483)

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz, bıçakların bilenerek hayvanlardan gizlenmesini emretmiş ve şu tenbihte bulunmuştur: “Biriniz hayvanını keseceği zaman, o işi hızlı yapsın!” (İbn-i Mace, Zebaih, 3)

“Allah her şeyi en güzel şekilde yapmayı emretmiştir. Öldürdüğünüzde bile en güzel tarzda öldürünüz! Kestiğiniz zaman da kesmeyi en iyi şekilde yapınız! Her biriniz bıçağını bilesin ve hayvanını rahatlatsın!” (Müslim, Sayd, 57; Tirmizî, Diyat, 14/1409; Ebû Davud, Edahî, 11-12/2815)

Burada hayvanı rahatlatmaktan maksat, bıçağı bileyerek hayvanın boğazına sür’atle sürüp kesimi çabuk yapmak ve hayvanı okşamak gibi şeylerdir.

HAYVANI KESİP KANI BOŞALANA KADAR BAŞINDA BEKLEMEK

Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- koyun kesen birini görmüştü. Adam, kesmek üzere koyunu yere yatırdıktan sonra bıçağını bilemeye çalışıyordu. Bu katı ve duygusuz davranış karşısında, Rasûl-i Ekrem -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz şu îkazda bulundu:

“–Hayvanı defalarca mı öldürmek istiyorsun? Bıçağını, onu yere yatırmadan önce bilesen olmaz mıydı?” (Hakim, IV, 257, 260/7570)

Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- derisini ve boğazının bir kısmını kesip bırakarak hayvanı ölünceye kadar bu şekilde terk etmeyi yasaklamıştır.[2] Boğazın iki tarafındaki şah damarları ile yemek ve nefes boruları iyice kesilmelidir. Hayvanı kestikten sonra biraz bekleyerek, vücûdundaki kanın iyice boşalması sağlanmalı ve hayvan can çekişirken hemen yüzmeye başlanmamalıdır. Kurban kesilirken oturmayıp, kan tamamen akıncaya kadar hürmeten ayakta beklemek de salihlerin adetlerindendir.

PEYGAMBER EFENDİMİZ'İN KURBAN KESMESİ NASILDI?

Cabir -radıyallahu anh- Allah Resûlü’nün -sallallahu aleyhi ve sellem- kurban kesmesini şöyle anlatır: “Resûlullah, kurban günü alacalı ve boynuzlu iki koç kesti. Onları (yatırıp kıbleye) yöneltince: «Ben hanîf olarak (Allah’ı bir tanıyarak), yüzümü gökleri ve yeri yoktan yaratan Allah’a çevirdim ve ben müşriklerden değilim» (En’am 6/79) «De ki: Şüphesiz benim namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm hepsi alemlerin Rabbi Allah içindir. O’nun ortağı yoktur. Ben bununla emrolundum ve ben müslümanların ilkiyim» [3] ayetlerini okudu ve:

«Ey Rabbim! (Bu kurban bize) sendendir ve senin için kesiyoruz. Muhammed (s.a.v) ve ümmeti adına kesiyorum. Bismillahi vallahu ekber!» deyip koçu kesti.” (Ebu Davud, Edahî, 3-4/2795; İbn-i Mace, Edahî, 1)

EFENDİMİZ'İN KURBANDA ÜMMETİNE DÜŞKÜNLÜĞÜ

Yine Cabir -radıyallahu anh- şöyle anlatır: “Bir Kurban Bayramı’nda, Allah Resûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- ile musallada/namazgahta hazır bulundum. Hutbesini tamamlayınca minberinden indi. Kurbanlık bir koç getirildi. Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- onu kendi eliyle kesti. Keserken de şöyle buyurdu: «Bismillahi vallahu ekber. Bu, benim adıma ve ümmetimden kurban kesemeyenler adınadır!»” (Tirmizî, Edahî, 20/1521)

Bu rivayetlerde aynı zamanda, Fahr-i Kainat Efendimiz’in -sallallahu aleyhi ve sellem- ümmetine ne kadar düşkün olduğu da görülmektedir. İhramda bulunan hacılar kurbanlarını kesmedikçe, tıraş olup ihramdan çıkamadıkları gibi, memleketlerinde kurban kesecek müslümanların da Zilhicce ayının hilali görüldükten sonra kurbanlarını kesinceye kadar saç ve tırnaklarını kestirmemeleri uygun olur.[4]

KURBAN KESİLİNCE ETİNDEN YENMELİ VE BAŞKALARINA İKRAM EDİLMELİ

Bu davranış, hacılara benzemek ve Müslümanlar arasındaki inanç birliğinin, mümkün mertebe cihanşümûl karakterde davranış birliğine dönüşmesine katkıda bulunmak içindir. Böyle davranmanın diğer bir hikmeti de, kurban kesen kişinin bütün hücreleriyle birlikte cehennemden azad olmasını sağlamaktır. Çünkü Cenab-ı Hak, kurban edilen hayvanın her bir azasına mukabil, kurban kesen kulunun o uzvunu cehennemden azad etmektedir. Kurban, usûlünce kesilip parçalandıktan sonra etinden yemeli ve başkalarına da ikram etmelidir.

Cenab-ı Hak şöyle buyurur: “…Artık ondan, hem kendiniz yiyin, hem de yoksula, fakire yedirin!.” (Hac 22/28, 36) Müstehap olan, kurbanı üçe taksim edip bir kısmını evde yemek, bir kısmını eşe dosta ikram etmek, bir kısmını da fukaraya dağıtmaktır. (Ebû Davud, Edahî, 910/2813)

Kurbanın derisini ve istifade edilen diğer kısımlarını evde kullanmak caiz ise de, satıp parasını almak caiz değildir. Satıldığı takdirde, kıymetinin tasadduk edilmesi lazımdır. Yine kurbanlık hayvanın kesilmeden evvel sütünden, yününden istifade edilmesi hoş görülmemiş, şayet kullanıldıysa bedelinin fakirlere verilmesi istenmiştir. Müslim, Edahî, 39-42; Ebû Davûd, Edahî, 2-3/2791.

Kurbanın kesilip parçalanması esnasında temizliğe ve sıhhî şartlara azamî derecede dikkat etmek lazımdır. Sokakları ve çevreyi kirleterek çirkin koku ve manzaralara meydan verilmemelidir.

Dipnotlar:

[1] Müslim, Edahî, 17-18

[2] Ebû Davud, Edahî, 16-17/2826.

[3] En’am 6/162-163.

[4] Müslim, Edahî, 39-42; Ebû Davûd, Edahî, 2-3/2791.

Kaynak: Murat Kaya, Efendimiz'den Hayat Ölçüleri, Erkam Yayınları